Pijn in voeten, polyneuropathie door statine?

Statines en polyneuropathie

 In verband met polyneuritis, leverde een nazicht van de literatuur, recent gepubliceerd in La Revue Prescrire [1] , 15 gevallen op die worden toegeschreven aan een statine. In sommige gevallen was de polyneuritis geassocieerd aan een, soms uitgesproken, daling van de spierkracht van de aangetaste ledematen. Het stoppen van het verdachte statine leidde meestal tot een vermindering van de symptomen, evenwel zonder volledig herstel. Bij twee van deze patiënten leidde de inname van een andere statine tot het heroptreden van het ongewenst effect.

Het is dus ook hier uit deze tekst duidelijk dat statines aanleiding kunnen zijn voor spierpijn, spieraandoeningen en polyneuropathie.

Statines, CIAP en stoppen met statines

In 2007 werd zelfs een duidelijke aanbeveling uitgesproken om bij onbegrepen polyneuropathie, zoals de CIAP dus is, te stoppen met statines: er werd gesteld:

Statins are cholesterol-lowering drugs extensively used in cardiovascular prevention. Their most well-known adverse effect is muscle damage, including rhabdomyolysis.

Several cases of peripheral polyneuropathy attributed to a statin have been published or reported by pharmacovigilance centres. They included sensory or sensorimotor polyneuropathy with signs of sensory impairment, and a decrease or sometimes a suppression of osteotendinous reflexes. Some patients also had a marked reduction in muscle strength in the affected limb(s).

After ruling out other possible causes of peripheral neuropathy, statin withdrawal often leads to clinical improvement. [2]

In de literatuur wordt er vaker gesproken over de relatie tussen statines en polyneuropathie. [3]  [4] [5] [6] En soms wordt er dus ook een foute diagnose gesteld, bijvoorbeeld diabetische neuropathie terwijl het een bijwerking is van statines... [7]

Er zijn ook epidemiologische studies die aangeven dat er risico bestaat op een polyneuropathie na gebruik van statines:

Epidemiological evidence supports previous case reports of HMG-CoA reductase inhibitors (or 'statins') causing an axonal sensorimotor neuropathy or a purely small-fibre neuropathy in some patients.  [8]

In een studie werden duidelijke zenuwgeleidingsstoornissen gevonden bij patienten met een statine versus een controle groep. [9]

Deze laatste auteurs stellen:

Most common neurological manifestations of lipid-low- ering drug treatment are muscular complications. These range from minimum muscle weakness to the most seri- ous forms associated with rhabdomyolysis, myoglobinuria and renal failure. The second neurological complicationis the appearance of peripheral neuropathy.

Patient symptoms include sensory irritation or sensory loss, typically dysesthesias, paresthesias and impaired vibration sense. Sensory loss occurs in a typical stocking distribution in the lower extremities. Motor deficit expressed as distal lower extremity weakness and muscle atrophy is rare.
The literature describes isolated cases where the lowerlimb polyneuropathy was observed during treatment with lipid-lowering agents 1–3.

Gaist et al. presented ret- rospective epidemiologic studies suggesting the possible increase in relative risk of lower-limb polyneuropathy during long-term use of statins 4, 5. (zie onder voor refs)

Aanbeveling bij CIAP en statines

Als de diagnose CIAP gesteld is, of onbegrepen neuropathie dan advseren wij bij gebruik van een statine, dit probleem met de arts te overleggen. Stop niet op eigen houtje meteen met de statine. Maar bespreek met de arts de alternatieven, en hoe nodig het is om het statine te gebruiken. Er zijn alternatieven voor statines, zoals de zogenaamde clofibraten.

Het zou goed kunnen dat een deel van de patienten die nu een toenemende pijnlijke neuropathie heeft, die als CIAP gediagnosticeerd is, last hebben van chronische bijwerkingen van statines!

Literatuur over statines en polyneuropathie:

1. Silverberg C. Atorvastatin-induced polyneuropathy. Ann Intern Med 2003; 139:792–3.
2. Ahmad S. Lovastatin and peripheral neuropathy. Am Heart J 1995;130:1321
3. Jacobs MB. HMG-Co A reductase inhibitor therapy and peripheral neuropathy. Ann Intern Med 1994;120:970
4. Gaist D, Garcia Rodriguez LA , Huerta C, Hallas J, Sindrup SH. Are users of lipid-lowering drugs at increased risk of peripheral neuropathy? Eur J Clin Pharmacol 2001; 56:931–3.
5. Gaist D, Jeppesen U, Andersen M, García Rodríguez LA, Hallas J, Sindrup SH. Statins and risk of polyneuropathy: A case-control study. Neurology 2002; 58:1333–7.
6. Corrao G, Zambon A, Bertu L, Botteri E, Leoni O, Contiero P. Lipid lowering drugs prescription and the risk of peripheral neu- ropathy: an exploratory case-control study using automated data- bases. J Epidemiol Community Health 2004; 58(12):1047–1051.